Stinzenparken in Dordrecht

Afgelopen jaar stond voor mij heel erg in het teken van de stinzenplanten.
Er waren twee prachtige boeken verschenen over dit onderwerp van de hand/redactie van mijn collega's Heilien Tonckens: Stinzenflora in Fryslan en Trudi Woerdeman: Tuinieren met Stinzenplanten. Voor de gemeente Maarssen hebben we inventarisaties en beheerplannen gemaakt voor een drietal historische parken met rijke stinzenvegetaties en vlakbij onze nieuwe woonplaats groeit op de buitenplaats Dickningen een massavegetatie van holwortel, reden voor diverse prachtige wandelingen.

Een andere interessante stinzen opdracht kregen we van de gemeente Dordrecht. De gemeente wilde in drie oude parken de stinzenvegetatie beter gaan beheren en waar mogelijk uitbreiden. Voor deze parken hebben we de huidige stinzenvegetatie geinventariseerd en vootrstellen gedaan voor verbetering, aanvulling en beheer.

Dubbelsteynpark
Dit park kent zijn oorsprong in de 17e eeuwse historische buitenplaats Dubbelsteyn. Van het oorspronkelijke landgoed is maar een beperkt gedeelte over en het landhuis is al in 1878 afgebroken. Het park ligt nu midden tussen de oude dorpskern Dubbeldam en de nieuwbouwwijken van Dordrecht. Halverwege de 19e eeuw heeft J.D.Zocher een nieuw tuinontwerp gemaakt voor Dubbelsteyn en voor het nabij gelegen Dordtwijk. De door Zocher veranderde waterlopen en de laanbeplanting zijn deels nog aanwezig. Naast practige oude bomen groeien er in het Dubbelsteynpark diverse stinzenplanten zoals sneeuwklokjes, oostersse anemonen, sterhyacinten en veel wilde gulden boterbloem.

Dubbelsteynpark met sneeuwklokjes en oosterse anemonen

Bos van Staring
Het bos van Staring is nu onderdeel van het park Merwestein en ligt tegen de binnenstad van Dordrecht aan. Oorspronkelijk behoorde de langgerekte bosstrook als tuin bij een villa aan de noordzijde van Merwestein. Hier had Otto van der Linden rond 1885 bij zijn villa Soekasari een "natuurlijke" tuin aangelegd, geinspireerd op de Aziatische natuur, compleet met bamboebossen, paviljoens, grotten, watervallen en een vuurspuwende vulkaan. Otto van der Linden was het ook helemaal niet eens met de stijl waarin de tuinarchitect C.Kwast het landgoed Merwestein in 1888 omvormde tot het nieuwe openbare park Merwestein. Van der Linden pleitte ervoor om ook het park naast zijn tuin van een natuurlijke aanleg te voorzien.
Het huidige bos heeft binnen het park nog steeds een veel natuurlijker karakter. Het is een prima biotoop voor stinzenplanten en deze zijn er de afgelopen. Uit de oudere aanleg stammen vermoedelijk nog de populaties gevlekte aronskelk, de sneeuwklokjes en de vingerhelmbloem. Recenter zijn daslook, spaanse hyacint en hondstand aangeplant. Het bos leent zich prima voor een verdere uitbreiding van het stinzensortiment.

Bos van Staring met recenter aangeplante hondstand

Louterbloemen
Louterbloemen is een 'vergeten" parkbos ingeklemd in het industriegebied van Dordrecht-West. De buitenplaats is gesticht door Pieter Blussé van Oud-Alblas in 1854. Hij richtte het perceel in, in landschapsstijl met een parkhuis met bloementuin, een rustieke open hut en enkele andere opstallen. Hij had plannen voor een groot landhuis in Italiaanse neo-renaissance stijl maar van de bouw hiervan is door financiele tegenvallers nooit iets gekomen.
Van de oorspronkelijke buitenplaats is nog maar een gedeelte over. Het park is nauwelijks toegankelijk, van de paden structuur is weinig meer over. Het oude parkbos met de enorme grote beuken en lindes en de slingerende waterpartij is een oase van rust in een rumoerige omgeving. Aan stinzenplanten staan er sneeuwklokjes, gevlekte aronskelk, vingerhelmbloem en blauwe druifjes.


Louterbloemen met de blauwe anemonen

De grootste ontdekking was een paar prachtige populaties echte blauwe anemonen (Anemone apennina). De aanplant van de stinzenplanten dateert waarschijnlijk uit de tijd van eerste aanleg. Echte blauwe anemonen zijn zeldzaam en al lang nauwelijks meer in de handel verkrijgbaar in tegenstelling tot de oosterse anemoon.

Deze opdracht heb ik uitgevoerd samen met mijn HGC collega's Anne van Hirtum en Trudi Woerdeman.

Ruurd van Donkelaar